تقريباً از سال‌هاي دهه اول پنجاه ميلادي ژاپني‌ها در تعقيب برنامه‌هاي TQM خود مدلي را براي ارزيابي سازمان‌هاي ارائه كرده كه با نام جايزه دمينگ توسط اتحاديه دانشمندان و مهندسين ژاپن (JUSE) طراحي و اداره مي‌شود.
اين مدل علاوه بر ژاپن، در كشورهاي ديگر هم مورد آزمايش قرار گرفت، اگر چه دلايل چنداني، از جمله مشخص نبودن نحوه نمره‌دهي و طراحي نشدن روش‌هاي خودارزيابي براي آن و اجبار استفاده‌كنندگان از خدمات مشاوره (JUSE) براي شركت در مسابقه، در خارج از ژاپن با اقبال چنداني مواجه نشد.
وقتي آمريكايي ها علت عقب ماندگي‌هاي بهره‌وري صنايع خود نسبت به ژاپني‌ها را به فقدان چنين جايزه‌اي در آمريكا تشخيص دادند، در سال 1983 به دستور رئيس جمهوري وقت (رونالد ريگان) مدل تعالي ملي ديگري به نام مالكوم بالدريج را پايه‌گذاري، و در سال 1987 آن را عرضه كردند، كه بر اساس آن شركت‌ها و ساير موسسات آمريكايي در يك مسابقه ملي سالانه به رقابت مي‌پردازند.
در سال‌هاي اول دهه نود اروپايي‌ها نيز مدلي براي برتري سازماني كه توسط چهارده شركت بزرگ اروپايي حمايت مي‌گرديد به نام EFQM(European Foundation for Quality Management) عرضه نمودند، كه در تمامي كشورهاي اروپايي به گرمي استقبال شد. اين مدل اكنون در بيشتر شركت‌ها و حتي موسسات دولتي اروپا مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

در اكثر كشورهاي جهان تلاش‌هاي گسترده مشابهي براي ايجاد مدل ملي صورت گرفته است، كه در نهايت مدلي خاص آن كشور طراحي شده و يا از مدل‌هاي ژاپني، آمريكايي يا اروپايي عيناً پذيرفته شده است.
در اهداف و ارزش‌هاي عمومي مدل‌هاي ارزيابي سازماني مختلف، تفاوت‌هاي چنداني نمي‌توان يافت. آنچه مدل‌ها را از يكديگر متمايز مي‌كند، نحوه تجزيه سازمان به حوزه‌هاي مختلف و روش نمره‌دهي به آن‌هاست. مثلاً مدل ژاپني كليت يك سازمان را در ده حوزه، مالكوم بالدريج در هفت و EFQM در نه حوزه دسته‌بندي كرده است. تعداد حوزه‌ها ارتباطي با جامعيت مدل ندارد.
پايه و اساس همه مدل‌هاي برتري سازماني فوق‌الذكر و مدل‌هايي كه در ساير كشورهاي جهان براي توسعه بنگاه‌هاي اقتصادي و سازمان‌هاي دولتي و عمومي مورد استفاده قرار مي‌گيرند، ارزش‌هايي است كه از مباحث مديريت كيفيت جامع نشات گرفته است.
بر خلاف پاره‌اي از الگوهاي كيفي براي بهبود و توسعه سازمان‌ها با تكيه بر فرايندها با اعتقاد به اينكه اگر كارها به درستي صورت پذيرند، لاجرم نتيجه مطلوب به خواهد آمد، و بعضي ديگر با تاكيد بر نتايج، پرداختن به رويكردهاي مديريتي را ناديده گرفته‌اند، در مدل‌هاي ارزيابي سازماني اين هر دو به گونه‌اي متعادل مورد توجه قرار داده‌ شده‌اند. مثلاً در مدل EFQM پنجاه درصد از نمرات مدل به توانمندسازها (رويكردهاي مديريتي) و پنجاه درصد به نتايج عمومي كسب و كار اختصاص يافته‌است.
مدل اروپايي EFQM به گونه‌اي طراحي شده است كه، هم به عنوان ابزار مناسبي براي مسابقات و هم براي آسيب‌شناسي و طراحي برنامه‌هاي توسعه سازماني كاربرد دارد. سيستم نمره‌دهي ساده و منطقي، طراحي پنج روش استاندارد خودارزيابي، انتشار چك‌ليست‌هاي مختلف، اقبال اكثريت شركت‌هاي اروپايي از آن، دسترسي آسان به منابع و دوره‌هاي آموزشي، به اين مدل براي استفاده در شركت‌ها و سازمان‌هاي ايراني مطلوبيت بيشتري بخشيده است.

در ایران سازمان مدیریت صنعتی متولی برگزاری جایزه تعالی سازمانی می باشد. مدل تعالی سازمانی در ایران برگرفته از مدل اروپایی EFQM است که با تجربیات چندین سال اجرا از سال 1382 بومی سازی شده و در اختیار سازمان های علاقمند قرار گرفته است. ویرایش 96 از این مدل، اخرین نسخه منتشر شده آن است.

جهت دریافت آشنایی بیشتر ومی توانید این ویرایش 96 الگوی_تعالی_سازمانی_ویرایش96 دریافت نمایید.